kancelaria Gałecka Nerek logo kancelaria adwokacka Rawa Mazowiecka adwokat Rawa Mazowiecka dojazd
kancelaria odszkodowania facebook
kancelaria odszkodowania google+
kancelaria odszkodowania twitter

Ofiary przestępstw

Zgodnie z polskim prawem, każdy kto wyrządził szkodę ze swej winy, zobowiązany jest do jej naprawienia. Ofiara swoich praw oraz roszczeń dochodzić może w procesie karnym oraz w procesie cywilnym. Często jednak się zdarza, że takie procesy mogą trwać bardzo długo albo że sprawca nie zawsze posiada środki aby zrekompensować naszą szkodę. Dlatego celu naprawy szkody osoby pokrzywdzonej w ciężkich przestępstwach polskie prawo przewiduje uzuskanie w krótkim czasie odpowiedniej rekompensaty od Skarbu Państwa.

Proces karny

Generalnie celem procesu karnego nie jest uzyskiwanie odszkodowania lub zadośćuczynienia. Sąd karny w przypadku skazania oskarżonego zgodnie z treścią art. 46 KK, może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub osoby uprawnionej powinien orzec, obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części. Sąd może także zasądzić na rzecz pokrzywdzonego zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Warto tutaj wspomnieć, że Sąd karny nie może orzec świadczenia okresowego w postaci renty. Pamiętać należy także, że zamiast obowiązku naprawienia szkody, Sąd może zasądzić nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. Wysokości kwot uzyskanych w procesie karnym są oczywiście dużo niższe niż możliwe odszkodowania i zadośćuczyniania uzyskiwane w procesie cywilny. Co jest jednak istotne roszczenia w procesie karnym nie wykluczają się z roszczeniami w procesie cywilnym - oznacza to, że odszkodowanie uzyskane w jednym postępowaniu nie wpływa na świadczenie uzyskane w drugim. Należy tu także zauważyć, że Sąd cywilny jest związany wyrokiem skazującym dlatego celem procesu karnego jest głównie skazanie osoby która wyrządziła krzywdę. Wyrok skazujący wiąże sąd cywilny i umożliwia uzyskanie świadczeń odszkodowawczych.

Naprawienie szkody

Art. 46 [Naprawienie szkody]
§ 1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, obowiązek naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości albo w części lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o przedawnieniu roszczenia oraz możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.
§ 2. Zamiast obowiązku określonego w § 1 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego.

Nawiązka

Art. 47 [Nawiązka]
§ 1. W razie skazania sprawcy za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, a także w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173, 174, 177 lub art. 355, jeżeli sprawca był w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia sąd może orzec nawiązkę na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.
§ 2. W razie skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko środowisku sąd może orzec nawiązkę na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (...)

Powództwo adhezyjne

Powództwo adhezyjne jest jedną z form powództwa cywilnego. Jest to postępowanie toczące się w ramach (obok) procesu karnego na podstawie wniosku o wytoczenie powództwa cywilnego wniesionego przez pokrzywdzoną lub uprawnioną osobę.

Pozwanym w postępowaniu adhezyjnym może być tylko i wyłącznie oskarżony. Nie można w takim przypadku pozwać ubezpieczyciela. Odszkodowanie może obejmować stratę rzeczywistą, oraz także utracone korzyści. Powództwo adhezyjne posiada kilka ograniczeń np. niedopuszczalność w przypadku gdy stanowi tak przepis szczególny. Także w przypadku gdy ujawniony materiał dowodowy nie wystarcza do rozstrzygnięcia powództwa cywilnego, a uzupełnienie materiału dowodowego powodowałoby przewlekłość postepowania, powództwo może zostać pozostawione przez Sąd bez rozpoznania.

Sprawa cywilna

Proces cywilny przeciwko sprawcy przestępstwa sprowadza się generalnie do dochodzenia odpowiedniego odszkodowania, zadośćuczynienia i ewentualnie renty. Jeżeli dysponujemy wyrokiem karnym skazującym sprawa dotyczy praktycznie wyłącznie wysokości świadczenia. Często warto jest poczekać na wyrok sądu karnego aby w procesie cywilnym zająć się wyłącznie ustaleniem wysokości odszkodowania. W przypadku gdy sprawa karna jest niezakończona w procesie cywilnym trzeba udowodnić winę sprawcy co znacząco komplikuje i przedłuża całe postępowanie.

Roszczenie cywilne wiąże się często z koniecznością opłaty sądowej uzależnionej od kwoty dochodzonego roszczenia. W przypadku wygrania sprawy kwota ta jest oczywiście zwracana przez stronę przeciwną wraz z kosztami całego postępowania (koszty biegłych, adwokata, itp.). Nie zmienia to jednak faktu, że często strona powodowa musi na początku procesu wpłacić określoną opłatę sądową. W postępowaniu cywilnym istnieje również możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie z kosztów procesowych. Aby uzyskać zwolnienie z kosztów spełnione muszą być określone warunki: pozew powinien być uzasadniony i powinno istnieć duże prawdopodobieństwo jego wygrania, oraz warunki materialne składającego pozew powinny uniemożliwiać mu poniesienie opłaty bez znaczącego uszczerbku dla jego sytuacji materialnej.

Roszczenia ofiar w sprawach cywilnych reguluje rozdział VI Kodeksu Cywilnego. Szkody na osobie reguluje art. 444 KC. W przypadku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszystkie koszty które wynikają z tego faktu. Na żądanie poszkodowanego sprawca szkody powinien wyłożyć z góry kwotę niezbędną na koszty leczenia. W przypadku gdy poszkodowany stał się inwalidą sprawca zobowiązany jest wyłożyć także kwotę na przygotowanie poszkodowanego do innego zawodu.

Renta

Renta przysługuje poszkodowanemu który częściowo lub całkowicie utracił zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub ewentualnie zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość. Kwota renty najczęściej związana jest z dochodami które utracił poszkodowany na skutek czynu niedozwolonego. Często sąd orzekając rentę kieruje się także możliwościami zarobkowymi pokrzywdzonego. Sąd może takze przyznać rentę tymczasową.

Zadośćuczynienie pieniężne

Poza odszkodowaniem Sąd może także przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznane cierpienia i krzywdę. Zapis powyższy stosuje się także w wypadku pozbawienia wolności osoby oraz w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu. Warto tu pamiętać, że roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko gdy zostało uznane na piśmi lub wytoczone przed sąd za życia poszkodowanego.

Śmierć pokrzywdzonego

W przypadku gdy nastąpiła śmierć poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu kto je poniósł. Osoba, względem której ciążył na zmarłym poszkodowanym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od sprawcy szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez teoretyczny czas trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. Sąd może dodatkowo przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednie odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Sąd może także przyznać im odpowiednią kwotę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Rekompensata dla ofiar niektórych przestępstw umyślnych

Szczegóły i tryb przyznawania kompensaty szczegółowo określa ustawa o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz.U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1415 ze zm.). Świadczenie to jest świadczeniem wyłącznie pieniężnym i jest ograniczone kwotowo do wysokości 12.000 zł. Świadcznie jest wypłacane w ściśle przez ustawę określonych przypadkach i przestępstwach.

Kompensatę przyznaje sąd rejonowy właściwy miejscowo ze względu na popełnienie przestępstwa. Wypłata odszkodowania następuje na podstawie złożenia wniosku wraz z uzasadnieniem. Przyznanie świadczenia osobie poszkodowanej lub osobie najbliższej jest uwarunkowane brakiem możliwości uzyskania takiej komensaty z innych dostępnych źródeł (odszkodowanie od sprawcy przestępstwa, ubezpieczenie, itp.)

Termin do złożenia wniosku to 2 lata od dnia popełnienia przestępstwa. Termin na wypłatę świadczenia to 1 miesiąc od uprawomocnienia się orzeczenia o przyznaniu kompensaty. Świadczenie to często jest jedyną możliwością ofiary na uzyskanie odszkodowania ze względu np. na nie wykrycie sprawcy. Równie ważny dla ofiary jest szybki termin wypłaty tego świadczenia, który pozwala ofiarze pokryć najpilniejsze potrzeby, a następnie dochodzić stosownego odszkodowania na drodze cywilnej.